top of page

De onzichtbare ketting: hoe een traumaband slachtoffers (ook na de relatie) bindt aan hun misbruiker

Begrijp waarom je ouder, kind, vriend(in), ... mentaal nog steeds gebonden kan zijn aan hun (ex-)partner.




Het zien van een dierbare in de greep van een destructieve relatie kan ongelofelijk moeilijk zijn. Het gevoel van machteloosheid, frustratie en zelfs boosheid is begrijpelijk.

Echter, jouw steun en begrip kunnen cruciaal zijn op hun pad naar herstel.

Dit artikel is bedoeld om jou te inspireren en te motiveren om effectief bij te dragen aan het welzijn van je geliefde.


Het voelt soms alsof je met lege handen staat. Je kijkt toe hoe iemand die je liefhebt, verstrikt is in de toxische dans met een geweldpleger. Het is frustrerend. Hartverscheurend. En ja, soms maakt het je boos op degene die slachtoffer is.

Het is echter cruciaal om de complexiteit van hun situatie te begrijpen, met name de traumaband die vaak ontstaat tussen de geweldpleger en het slachtoffer.


Dus laten we even pauzeren.


Diep ademhalen.


En duiken in de complexiteit van wat we noemen de traumaband tussen geweldpleger en slachtoffer, zodat we onze geliefden met meer empathie en effectiviteit kunnen ondersteunen.



Eerste stap: begrijpen wat er speelt


Voordat je kunt helpen, is het essentieel om de dynamiek te begrijpen van destructieve relaties. Dit mechanisme worden vaak gebruikt als controle-techniek, waardoor het slachtoffer zich alleen voelt en denkt dat niemand hen zal geloven of steunen. Het doorbreken hiervan vergt geduld, empathie en volharding.


Wat maakt een relatie destructief?


  • Machtsmisbruik: een onevenwichtige machtsdynamiek waarbij één partner dominant is over de ander.

  • Isolatie: het systematisch wegnemen van sociaal contact buiten de relatie. Isolatie kan zover gaat dat het slachtoffer alle contact met familie en vrienden verbreekt. Contactbreuk kan extreem pijnlijk zijn, zowel voor jou als voor het slachtoffer. Begrijp dat dit vaak wordt geforceerd door de controlerende partner en niet een vrije keuze is van je dierbare. Gedurende deze tijd van geen contact, en ook als er terug contact mogelijk is, moet jouw steun onvoorwaardelijk blijven. Verwacht ook niet dat hernieuwd contact meteen kan verlopen alsof er niets gebeurd is. In het brein en lichaam van het slachtoffer is er onzichtbaar heel veel gebeurd door de relatie. Heb begrip en geduld.

  • Manipulatie: psychologische spelletjes om controle uit te oefenen of schuldgevoelens op te wekken.

  • Constante kritiek en kleineren. Dit tast het zelfvertrouwen en de eigenwaarde van het slachtoffer aan, waardoor slachtoffers angst hebben om de relatie te beëindigen (en alleen te eindigen). Het is bijzonder belangrijk dat slachtoffers een gezond zelfbeeld ontwikkelen, alsook zelfvertrouwen, zelfliefde, een sterk gevoel van eigen identiteit en de vaardigheid van grenzen stellen. (Dit is allemaal vervat in mijn online hulpprogramma "Geef jezelf een stevige basis", dat 24/7 beschikbaar is. Geen nood om afspraken vast te leggen, men hoeft enkel op en rustige, comfortabele plek naar de sessies te luisteren. Makkelijker kan het niet worden.)

  • Gebrek aan respect voor grenzen. In destructieve relaties kan er op allerlei vlakken grenzen worden overschreden. Het is

  • Controle over financiën en beslissingen

  • Dreigementen, intimidatie of fysiek geweld


Dit begrijpen helpt om empathisch te blijven tegenover het slachtoffer, zonder oordeel of frustratie.



Wat is een traumaband?


De traumaband, ook bekend als 'traumatic bonding', is een emotionele band die ontstaat tussen dader en slachtoffer gedurende een langdurige periode waarin afwisselend misbruik en momenten van liefde of vriendelijkheid plaatsvinden. Deze band is intens en gecompliceerd, waardoor het voor het slachtoffer moeilijk wordt om de relatie te verlaten.


Deze emotionele band wordt versterkt door verschillende factoren, waarvan sommige gebaseerd zijn op principes uit het boek "Invloed" van Robert Cialdini.


Een van deze principes is wederkerigheid Misbruikers manipuleren vaak hun slachtoffers door af en toe positieve momenten te creëren in de relatie. Ze kunnen bijvoorbeeld liefdevol en attent zijn of cadeaus geven om het slachtoffer te laten geloven dat er nog hoop is voor verandering. Hierdoor voelen slachtoffers zich schuldig om de relatie te verbreken, omdat ze denken dat ze iets verschuldigd zijn aan hun misbruiker.


Een ander principe dat wordt toegepast, is consistentie

Misbruikers proberen hun gedrag te rechtvaardigen door excuses te maken en beloftes te doen om te veranderen. Ze spelen in op de wens van het slachtoffer om een gezonde relatie te hebben en beloven beterschap. Hierdoor blijft het slachtoffer hopen op verbetering, zelfs als ze herhaaldelijk teleurgesteld worden.


Daarnaast wordt autoriteit gebruikt om het slachtoffer onder controle te houden

Misbruikers manipuleren vaak situaties waarin ze zichzelf als de autoriteit presenteren en het slachtoffer als ondergeschikt. Ze overtuigen het slachtoffer dat ze zonder hen niet zullen kunnen overleven of dat niemand anders van hen zal houden. Hierdoor ontstaat er een gevoel van afhankelijkheid en angst om alleen te zijn.


Hoe herken je een traumaband?
  • Loyaliteit aan de dader ondanks het misbruik.

  • Gefragmenteerde herinneringen of rationalisering van het misbruik.

  • Een diepe angst voor afwijzing of verlating door de dader.

  • Een sterke behoefte aan goedkeuring van de dader.


Conclusie

De traumaband is een krachtige psychologische factor die ervoor zorgt dat slachtoffers van misbruik vast blijven zitten in een destructieve relatie, zelfs nadat ze fysiek losgekoppeld zijn van hun misbruiker.

Door principes zoals wederkerigheid, consistentie en autoriteit toe te passen, manipuleren misbruikers de emoties en gedachten van hun slachtoffers, waardoor ze gevangen blijven in deze onzichtbare ketting.

Het begrijpen van deze dynamiek is essentieel voor zowel slachtoffers als hun omgeving om effectieve strategieën voor herstel en bevrijding te ontwikkelen.



De impact van psychisch en emotioneel misbruik


Psychisch en emotioneel misbruik, manipulatie en gaslighting laat geen zichtbare littekens achter, maar de wonden zijn diep.


Slachtoffers kunnen last hebben van:

  • Angststoornissen

  • Depressie

  • Zelfbeeldproblemen

  • PTSS (Posttraumatische Stressstoornis)

  • Moeilijkheden met vertrouwen in anderen

Het erkennen en valideren van deze ervaringen is de eerste stap naar hulp.






De rol van familie en vrienden


Eerst en vooral: jouw steun betekent alles. Ook al lijkt het niet zo.


Het kan hartverscheurend zijn om toe te kijken hoe iemand waar je om geeft lijdt. Je eerste instinct is misschien omctie te ondernemen, maar soms kan dit averechts werken. Het begrijpen van de traumaband biedt ons inzicht in waarom jouw geliefde blijft kiezen voor deze schadelijke relatie. Hierdoor kunnen we strategieën ontwikkelen om echt steunend te zijn.


  1. Wees er zonder oordeel Jouw liefde en steun zonder oordeel kunnen een baken zijn in hun donkerste momenten. Maak duidelijk dat je er bent, klaar om te luisteren, wanneer ze klaar zijn om te praten. Luister met empathie, antwoord met compassie.

  2. Bied informatie en hulpbronnen aan Informatie is krachtig. Wijs hen zachtjes op beschikbare hulpbronnen, als ze daarvoor open staan, zoals lectuur, therapeuten die gespecialiseerd zijn in misbruik en trauma, zoals ik, opvanghuizen of hulplijnen voor huiselijk geweld.

  3. Wees Geduldig Geduld is cruciaal. Breekbaarheid kenmerkt hun situatie, druk uitoefenen kan contraproductief werken. Begrip tonen voor hun tempo respecteert hun behoefte aan autonomie binnen hun helingsproces.


Houd altijd in gedachten: Jouw doel is niet om “te winnen” tegenover hun partner of de situatie “op te lossen”, maar om er onvoorwaardelijk te zijn wanneer jouw geliefde klaar is voor hulp.


Tips om een open dialoog te voeren

  • Zie het slachtoffer als iemand die in een sekte zit of net een sekte verlaten heeft. Hij of zij is gemanipuleerd en gebrainwasht en is zichzelf niet meer. (Dat komt goed, met steun, hulp en geduld.)

  • Vermijd beschuldigende taal, focus op jouw zorg en liefde voor hen.

  • Begrijp dat verandering tijd kost en verwacht niet dat alles plots verandert.

  • Wees geduldig, jouw ondersteuning maakt op lange termijn een verschil, ook al zie je direct geen resultaat.

  • Wees een veilige haven waar ze terechtkunnen als ze besluiten weg te gaan, een plek waar ze nergens toe gedwongen worden en ze rust vinden.

  • Vraag hoe je kunt helpen in plaats van advies op te dringen.

  • Geloof hun verhaal, aan hen twijfelen, kan hertraumatiserend werken. Let wel, forceer hen niet om erover te praten! Het slachtoffer moet klaar zijn om erover te vertellen, heb geduld en laat hen zelf aangeven wanneer dat is. Vaak moet eerst het trauma verwerkt worden d.m.v. technieken. Pas wanneer het slachtoffer zijn of haar emoties kan reguleren, is het OK om erover te praten. Anders komt er terug teveel spanning in het systeem en dit draagt bij tot overmatige stress (en uiteindelijk trauma).

Tips om connectie te behouden

  • Zorg voor regelmatige, maar geen overweldigende hoeveelheid, check-ins via berichten of telefoontjes.

  • Bied praktische hulp aan zoals samen boodschappen doen of even een wandeling te maken.

  • Toon liefde en zorg op subtiele manieren, kleine gebaren maken vaak een groot verschil.



De omgeving als steunpilaar


Het erkennen en begrijpen van hoe het slachtoffer er aan de binnenkant aan toe is, kan familieleden en vrienden helpen effectiever te communiceren met hun geliefden in toxische relaties.

Jouw rol als steunpilaar is cruciaal tijdens hun proces naar herstel. Door geduldig, begripvol en zonder oordeel aanwezig te zijn, bouw je aan een veilige haven voor hen - iets wat essentieel is voor iemand die vecht tegen de banden van trauma in relaties.

"Verandering vereist niet alleen moed maar ook tijd."

In tijden dat jij zelf twijfelt of gefrustreerd raakt door wat lijkt op gebrek aan vooruitgang, herinner jezelf er dan aan dat elke kleine stap er één is uit vele richting herstel.

Jouw kracht ligt niet alleen in wat je doet maar ook in wie je bent voor degene die worstelt,

onderschat nooit de impact van jouw rol als familielid of vriend(in).


Ondersteuning bieden zonder zelf uitgeput te raken


Zorgen voor iemand anders kan ook invloed hebben op jouw eigen mentale gezondheid.

Het vinden van een balans tussen ondersteuning bieden en grenzen stellen is essentieel voor beide partijen.


Hoe zorg je goed voor jezelf?

  • Zoek zelf ook steun.

  • Grenzen stellen.

  • Tijd nemen voor ontspanning.


Jij bent meer dan alleen een toehoorder. Jij bent een bondgenoot in hun strijd tegen trauma’s veroorzaakt door psychisch en emotioneel misbruik.

Met elke daad van vriendelijkheid, elk luisterend oor, elke uitgestoken hand naar professionele hulp bevestig jij hun kracht om boven hun situatie uit te stijgen.

Onthoud: kleine gebaren kunnen enorme verschillen maken.

Samen zijn we sterker – dankzij jou.


Geloof altijd in de veerkracht van het menselijke hart. Jouw steun kan degene die je liefhebt helpen weer volledig tot bloei komen na trauma’s veroorzaakt door psychisch en emotioneel misbruik. Je staat er niet alleen voor; samen bouwen we aan een pad richting heling. Dankjewel voor alles wat je doet!



Het belang van professionele hulp zoeken


Hoewel jouw steun onmisbaar is, vervangt het geen professionele hulpverlening.

Moedig je dierbare aan om hulp te zoeken bij gespecialiseerde therapeuten die ervaring hebben met trauma's door misbruik en geweld.

  • Informatie verzamelen: zoek naar therapeuten of organisaties gespecialiseerd in trauma's door misbruik. (Tip: ik ben er zo 1 :)

  • Afspraak maken: bied aan om mee te gaan naar de eerste afspraken indien dat nodig is voor morele ondersteuning.

  • Lange termijn ondersteuning: herinner hen eraan dat genezing tijd kost en dat terugvallen normaal zijn. Jouw constante steun maakt het verschil!



Laat ons samen handelen uit liefde, gedreven door kennis en geduld - want uiteindelijk draait ware steun allemaal om verbinding maken met empathie, respecteren van persoonlijke grenzen én empoweren naar zelfstandigheid toe.


Jouw bijdrage maakt meer verschil dan je misschien beseft. Blijf dus voortgaan op dit pad vol compassie!


Contacteer mij vandaag nog voor persoonlijke begeleiding, workshops of lezingen rond dit thema.


Met warmte,


Eva



Comments


bottom of page