Begeleiding wanneer je door een ouder bent afgewezen of verstoten

Helen van de pijn van ouderlijke afwijzing

​

Afgewezen of verstoten worden door een ouder raakt vaak aan een zeer fundamentele menselijke behoefte: het gevoel dat je welkom bent, bestaansrecht hebt en ertoe doet.

Misschien verdween een ouder uit je leven, verbrak die het contact of weigerde die jou te erkennen. Misschien was de afwijzing minder openlijk, maar voelde je je jarenlang niet gekozen, niet gezien of minder belangrijk dan andere kinderen, een nieuwe partner of een nieuw gezin.

​

Ook wanneer er nog contact is, kan de ervaring van verstoting aanwezig zijn. Een ouder kan fysiek bereikbaar zijn en tegelijk emotioneel afwezig blijven. Je kan telkens opnieuw contact zoeken en toch het gevoel houden dat je geen echte plaats krijgt.

​

Die ervaringen kunnen diepe sporen nalaten. Misschien vraag je je af waarom je niet genoeg was, schaam je je voor de afwijzing of voel je je snel vervangbaar. Mogelijk blijf je zoeken naar een verklaring die bewijst dat er niets fundamenteel mis is met jou.

In de begeleiding geven we woorden aan wat er is gebeurd en aan wat het met jou heeft gedaan. We kunnen werken aan de emotionele en lichamelijke impact van afwijzing, verlatenheid, vernedering en chronische onzekerheid.

​

Het uitgangspunt is niet dat je de afwijzing moet relativeren of begrijpen voordat je mag helen. Wel onderzoeken we hoe je de verantwoordelijkheid voor de keuzes en beperkingen van je ouder steeds minder als bewijs tegen jezelf hoeft te dragen.

Rouwen om de ouder en de relatie die je nodig had

​

Ouderlijke afwijzing veroorzaakt niet alleen pijn over wat er gebeurde. Vaak is er ook verdriet om wat nooit is ontstaan: bescherming, belangstelling, erkenning, trots, betrouwbaarheid of het gevoel ergens onvoorwaardelijk bij te horen.

Je kan rouwen om een relatie die je nooit werkelijk hebt gehad en toch je hele leven hebt gemist.

​

Wanneer je ouder nog leeft maar emotioneel of praktisch afwezig is, kan sprake zijn van ambigu verlies en ambigue rouw. De ouder bestaat nog, waardoor hoop kan blijven terugkeren. Tegelijk is de relatie die je nodig hebt misschien niet beschikbaar.

Die dubbelheid kan je lang gevangen houden. Misschien blijf je wachten op een verontschuldiging, een verklaring, een teken van spijt of eindelijk de vraag hoe het met jou gaat. Ieder klein gebaar kan opnieuw hoop oproepen, waarna de teleurstelling des te pijnlijker wordt.

​

Ook wanneer je ouder overleden is, kan de rouw complex blijven. Het overlijden maakt definitief dat bepaalde vragen niet meer beantwoord zullen worden en dat de gehoopte erkenning niet meer rechtstreeks kan komen.

​

In de begeleiding is er ruimte om te rouwen om zowel de werkelijke ouder als de gehoopte ouder. Rouwen betekent niet dat je alle hoop onmiddellijk moet opgeven of dat je moet vergeven. Het betekent dat ook het gemis van iets wat er onvoldoende was, erkend mag worden.

​

Loskomen van het wachten op erkenning

​

Het verlangen om door een ouder gezien en gekozen te worden, verdwijnt niet vanzelf wanneer je volwassen wordt. Een deel van jou kan blijven hopen dat je ouder op een dag begrijpt wat er is gebeurd en alsnog geeft wat je zo lang hebt gemist.

​

Die hoop is menselijk. Ze kan echter ook maken dat je emotionele welzijn afhankelijk blijft van iemand die niet bereid of in staat is om je erkenning te geven.

​

Samen onderzoeken we wat je nog van deze ouder verwacht en wat iedere nieuwe poging met jou doet.

Is er een vorm van contact mogelijk die jou niet telkens opnieuw beschadigt?

Heb je andere grenzen nodig?

Wil je iets uitspreken of schrijven, ook wanneer je niet weet of het wordt ontvangen?

Of ligt het werk juist in het stoppen met opnieuw aankloppen bij een deur die gesloten blijft?

​

Daarbij hoef je niet te kiezen tussen volledige verzoening en volledige afwijzing.

Soms is beperkt of praktisch contact mogelijk.

Soms is afstand nodig.

Soms is de ouder niet meer bereikbaar en speelt de relatie zich vooral innerlijk af.

​

Het doel is niet dat je onverschillig wordt. Wel dat je leven en eigenwaarde steeds minder afhankelijk zijn van de vraag of je ouder je alsnog erkent.

​

Je zelfwaarde, relaties en eigen leven opnieuw vormgeven

​

Afwijzing door een ouder kan doorwerken in hoe je jezelf en andere mensen ervaart. Misschien ben je zeer gevoelig voor afstand, stilte of kritiek. Misschien werk je hard om onmisbaar te zijn, pas je je voortdurend aan of neem je genoegen met weinig uit angst opnieuw verlaten te worden.

​

Anderen houden mensen juist op afstand, omdat nabijheid te kwetsbaar voelt. Je kan moeite hebben om liefde te vertrouwen, hulp te ontvangen of te geloven dat iemand werkelijk voor jou kiest.

​

In de begeleiding onderzoeken we hoe de ouderlijke afwijzing meespeelt in je huidige relaties, grenzen en zelfbeeld. We werken aan het onderscheid tussen wat je vroeger hebt geleerd over jouw waarde en wie je vandaag werkelijk bent.

​

Wanneer je zelf ouder bent geworden, kan de oude pijn opnieuw sterker voelbaar worden. Je ziet scherper wat je als kind nodig had of bent bang dezelfde fouten te maken. Ook daar kan ruimte voor zijn, zonder dat je perfect ouderschap van jezelf moet eisen.

​

Helen betekent niet dat het verleden onbelangrijk wordt of dat je nooit meer geraakt zult worden. Het betekent dat de afwijzing minder bepaalt hoeveel plaats je inneemt, welke liefde je toelaat en wat je van jezelf denkt.

​

Je bent meer dan het kind dat niet werd gekozen. In de begeleiding zoeken we hoe je vanuit die ruimere identiteit opnieuw meer verbondenheid, vrijheid en betekenis kan ervaren.